Wanneer is een arbeidsdeskundig onderzoek verstandig? De voordelen, nadelen en het juiste moment

Een werknemer is al langere tijd ziek. De re-integratie verloopt moeizaam en er ontstaan vragen. Kan de werknemer nog terugkeren in de eigen functie? Zijn aanpassingen mogelijk? Is er passend werk binnen jouw organisatie? Of is het tijd om een re-integratie spoor 2 traject te starten?

Is dit het juiste moment om een arbeidsdeskundig onderzoek uit te laten voeren?

Misschien herken je deze situatie. Een werknemer werkt inmiddels weer drie dagen per week en de bedrijfsarts verwacht verdere opbouw. Tegelijkertijd blijft onzeker of volledige terugkeer in de eigen functie haalbaar is. De werknemer twijfelt, de leidinggevende twijfelt en ook jij vraagt je af wat een verstandige vervolgstap is. In dit soort situaties krijgen wij regelmatig de vraag: is dit het juiste moment om een arbeidsdeskundig onderzoek uit te laten voeren?

Het antwoord is niet altijd hetzelfde. Een arbeidsdeskundig onderzoek is geen verplicht onderdeel van ieder re-integratietraject. De meerwaarde hangt af van de situatie én van het moment waarop je het onderzoek inzet.

In deze blog lees je wanneer een arbeidsdeskundig onderzoek verstandig is, wanneer je beter nog even kunt wachten en welke voordelen én aandachtspunten daarbij horen.

Een arbeidsdeskundig onderzoek is een hulpmiddel, geen doel op zich

Soms wordt gedacht dat een arbeidsdeskundig onderzoek automatisch leidt tot een re-integratie spoor 2 traject of dat het een verplichte stap is tijdens langdurig verzuim. Dat is niet juist. Het doel van een arbeidsdeskundig onderzoek is om inzicht te krijgen in de mogelijkheden voor werkhervatting. Kan een werknemer terugkeren in de eigen functie? Zijn aanpassingen mogelijk? Is er ander passend werk binnen jouw organisatie? Of moeten de mogelijkheden buiten de organisatie worden onderzocht?

De arbeidsdeskundige beoordeelt deze vragen op basis van de belastbaarheid die door de bedrijfsarts is vastgesteld en vertaalt deze naar de mogelijkheden voor werk. Zo ontstaat een objectief en praktisch advies waarmee je verder kunt.

Wanneer is een arbeidsdeskundig onderzoek verstandig?

Er bestaat geen wettelijk vast moment waarop je een arbeidsdeskundig onderzoek moet laten uitvoeren. In de praktijk is er echter wél een belangrijk ijkpunt. Rond de 52e ziekteweek vindt de eerstejaarsevaluatie plaats. Als terugkeer binnen de eigen organisatie onvoldoende perspectief biedt, moet spoor 2 uiterlijk binnen zes weken na deze evaluatie worden gestart. Je wilt daarom vóór dat moment voldoende duidelijkheid hebben over de mogelijkheden binnen spoor 1 en over de vraag of spoor 2 nodig is.

Een arbeidsdeskundig onderzoek kan die duidelijkheid geven. De toegevoegde waarde hangt daarnaast af van de vragen die tijdens de re-integratie ontstaan.

Er is twijfel over terugkeer in de eigen functie

Soms verloopt het herstel anders dan verwacht. Een werknemer is bijvoorbeeld alweer gedeeltelijk aan het werk, maar het blijft onduidelijk of de eigen functie uiteindelijk volledig haalbaar is. Misschien zijn aanpassingen nodig of is een andere invulling van het werk beter passend. Een arbeidsdeskundige onderzoekt welke werkzaamheden nog passend zijn, welke aanpassingen mogelijk zijn en of terugkeer in de eigen functie realistisch is.

Werkgever en werknemer kijken verschillend naar de mogelijkheden

In de praktijk komt het regelmatig voor dat jij en je werknemer de situatie verschillend beoordelen. Jij ziet mogelijkheden om de werkzaamheden verder uit te breiden, terwijl de werknemer aangeeft dat dit nog niet haalbaar is. Of juist andersom: de werknemer wil graag verder opbouwen, terwijl jij twijfelt of dat verantwoord is.

Een onafhankelijk arbeidsdeskundig onderzoek helpt om de mogelijkheden objectief in beeld te brengen. Daardoor ontstaat vaak meer begrip voor elkaars standpunt en kunnen de re-integratieafspraken weer verder worden opgepakt.

Er moet een keuze worden gemaakt over spoor 2

Een werknemer werkt na een jaar ziekte nog maar beperkt in aangepast werk. Binnen jouw organisatie lijken de mogelijkheden steeds kleiner te worden, maar je weet niet zeker of een re-integratie spoor 2 traject al noodzakelijk is.

Een arbeidsdeskundige onderzoekt eerst zorgvuldig welke mogelijkheden er nog zijn binnen jouw organisatie. Pas wanneer blijkt dat terugkeer binnen het eerste spoor redelijkerwijs niet meer mogelijk is, komt een tweede spoortraject in beeld.

Je wilt belangrijke keuzes goed onderbouwen

Tijdens een langdurig re-integratietraject moet je regelmatig keuzes maken. Is passend werk voldoende onderzocht? Zijn de werkzaamheden voldoende aangepast? Zijn alle mogelijkheden binnen de eigen organisatie benut?

Een arbeidsdeskundig onderzoek helpt om deze vragen zorgvuldig te beantwoorden en de gemaakte keuzes goed te onderbouwen. Dat geeft niet alleen duidelijkheid tijdens de re-integratie, maar draagt ook bij aan een zorgvuldig opgebouwd re-integratiedossier.

Wanneer kun je beter nog even wachten?

Een arbeidsdeskundig onderzoek is niet in iedere situatie direct nodig. De toegevoegde waarde hangt af van de fase waarin de re-integratie zich bevindt. Een goed voorbeeld is een werknemer die na enkele maanden ziekte alweer grotendeels aan het werk is. De werkzaamheden worden wekelijks verder uitgebreid, de bedrijfsarts verwacht dat volledige werkhervatting binnen afzienbare tijd haalbaar is en zowel jij als de werknemer hebben vertrouwen in dit herstel.

In zo'n situatie voegt een arbeidsdeskundig onderzoek vaak weinig toe. Een arbeidsdeskundige kan deze verwachting wel onderzoeken en bevestigen, maar dat verandert meestal niets aan het ingezette re-integratietraject. Ook wanneer de belastbaarheid van de werknemer nog onvoldoende duidelijk is, kan het verstandig zijn om eerst de medische ontwikkelingen af te wachten. Een arbeidsdeskundig onderzoek levert immers de meeste meerwaarde op wanneer voldoende duidelijk is wat een werknemer wel én niet kan.

Dat betekent niet dat een arbeidsdeskundig onderzoek later niet alsnog zinvol kan zijn. Verandert de situatie of ontstaat er alsnog twijfel over de mogelijkheden voor werkhervatting, dan kan een arbeidsdeskundig onderzoek juist helpen om de juiste vervolgstappen te bepalen.

De voordelen van een arbeidsdeskundig onderzoek

Wanneer je een arbeidsdeskundig onderzoek op het juiste moment inzet, kan het veel opleveren.

Duidelijkheid voor jou én je werknemer

Een onafhankelijk onderzoek brengt objectief in beeld welke mogelijkheden er nog zijn. Dat geeft rust, voorkomt onduidelijkheid en helpt jullie om vanuit hetzelfde uitgangspunt verder te werken.

Betere keuzes tijdens de re-integratie

Een arbeidsdeskundig advies helpt je bij belangrijke beslissingen, zoals het aanpassen van werkzaamheden, het inzetten van passend werk of de afweging of een tweede spoortraject noodzakelijk is.

Een zorgvuldig onderbouwd re-integratietraject

Een arbeidsdeskundig onderzoek laat zien dat de mogelijkheden voor werkhervatting zorgvuldig zijn onderzocht. Daardoor kun je belangrijke keuzes beter onderbouwen.

Voorkomen van vertraging

Wanneer eerder duidelijk wordt welke mogelijkheden er nog zijn, kunnen passende vervolgstappen sneller worden gezet. Dat vergroot vaak de kans op een succesvolle terugkeer naar werk.

Zijn er ook nadelen?

Een arbeidsdeskundig onderzoek is geen wondermiddel. Het kost tijd en brengt kosten met zich mee. Daarom is het belangrijk om vooraf goed te beoordelen of een onderzoek op dat moment daadwerkelijk iets toevoegt. Is de situatie al duidelijk en verwachten jij, de werknemer en de bedrijfsarts dat de re-integratie volgens plan verloopt? Dan levert een arbeidsdeskundig onderzoek vaak weinig nieuwe inzichten op.

Daarnaast blijft een arbeidsdeskundig onderzoek een advies. Als werkgever blijf jij verantwoordelijk voor de keuzes die tijdens de re-integratie worden gemaakt en voor de uitvoering daarvan.

Veelvoorkomende misverstanden

"Een arbeidsdeskundig onderzoek is verplicht."

Nee. De wet verplicht je niet om in iedere situatie een arbeidsdeskundig onderzoek uit te voeren. Wel is het belangrijk dat je de mogelijkheden binnen spoor 1 zorgvuldig onderzoekt en kunt onderbouwen. Juist daarbij kan een arbeidsdeskundig onderzoek van grote waarde zijn, zeker wanneer niet duidelijk is of terugkeer in het eigen of ander passend werk binnen de organisatie haalbaar is.

"Een arbeidsdeskundig onderzoek betekent automatisch dat spoor 2 moet worden gestart."

Nee. Een arbeidsdeskundig onderzoek brengt eerst de mogelijkheden binnen de eigen organisatie in kaart. Pas wanneer terugkeer binnen het eerste spoor redelijkerwijs niet mogelijk blijkt, kan een tweede spoortraject aan de orde zijn.

"De arbeidsdeskundige bepaalt wat een werknemer medisch nog kan."

Nee. De medische belastbaarheid wordt vastgesteld door de bedrijfsarts. De arbeidsdeskundige vertaalt deze belastbaarheid vervolgens naar de mogelijkheden voor werk en adviseert over de re-integratie.

Onze ervaring

Een arbeidsdeskundige kan in principe op ieder moment tijdens de re-integratie worden ingeschakeld. De belangrijkste vraag is niet zozeer of het te vroeg is, maar met welke vraagstelling je de arbeidsdeskundige op pad stuurt. Bij een regulier arbeidsdeskundig re-integratieonderzoek staan meestal vier vragen centraal:

• Kan de werknemer het eigen werk nog of weer uitvoeren?
• Zo nee, is het eigen werk met aanpassingen passend te maken?
• Zo nee, kan de werknemer ander passend werk binnen de eigen organisatie uitvoeren?
• Zo nee, zijn er mogelijkheden om de werknemer naar ander werk buiten de organisatie te begeleiden?

Maar een arbeidsdeskundige kan ook eerder worden ingezet voor een gerichtere adviesvraag. Denk bijvoorbeeld aan de vraag of bepaalde aangepaste werkzaamheden passend zijn, welke aanpassingen in een functie mogelijk zijn of welke mogelijkheden er binnen de organisatie zijn als terugkeer in het eigen werk onzeker wordt.

Richting het einde van het eerste ziektejaar wordt de timing wel belangrijker. Rond de eerstejaarsevaluatie moet duidelijk zijn hoe reëel terugkeer binnen spoor 1 nog is. Als daar onvoldoende perspectief is, moet spoor 2 uiterlijk binnen zes weken na de eerstejaarsevaluatie worden gestart. Zorg er daarom voor dat je vóór dat moment voldoende arbeidsdeskundige duidelijkheid hebt om deze keuze goed te kunnen maken en onderbouwen. Juist dan helpt een onafhankelijk arbeidsdeskundig advies om richting te geven aan de re-integratie en om samen met je werknemer verder te kunnen.

Conclusie

Een arbeidsdeskundig onderzoek is geen doel op zich. Het is een hulpmiddel om tijdens de re-integratie goed onderbouwde keuzes te maken. Op het juiste moment kan een arbeidsdeskundig onderzoek veel duidelijkheid geven over de mogelijkheden voor werkhervatting, bijdragen aan een zorgvuldig re-integratietraject en jou en je werknemer helpen om samen de juiste vervolgstappen te zetten.

Twijfel je of een arbeidsdeskundig onderzoek in jouw situatie toegevoegde waarde heeft? Neem dan gerust contact met ons op. We denken graag met je mee over het juiste moment en de mogelijkheden.