Vrijblijvend gesprek aanvragen
24 april 2020

De vier soorten verzuim bij ziekte

Olaff Smit, Arbeidsdeskundige Contact de auteur

Er zijn grofweg vier soorten ziekteverzuim, namelijk: wit, grijs, zwart en roze verzuim. Met dit blog wil ik u informeren over de verschillende verzuimsoorten en over wat u daarbij als werkgever moet doen. In het bijzonder wil ik stilstaan bij het betrekkelijk onbekende en vaak onderbelichte ‘roze verzuim’ ofwel presenteïsme en het effect daarvan. Ik zal echter beginnen met de bekendere vormen van verzuim: wit- (kort en lang), grijs- en zwart verzuim.

1. Wit verzuim

De meest onbetwistbare soort verzuim is wit verzuim; de werknemer is ziek en kan daardoor niet werken. Griep of een stevige verkoudheid zijn veelvoorkomende oorzaken maar ook een andere ziekte, operatie of sportblessure kan de reden zijn voor het verzuim. De bedrijfsarts kan bij twijfel vaststellen of er sprake is van een geldige (meestal medische) reden voor het verzuim. Binnen wit verzuim onderscheiden we twee soorten verzuim, namelijk kort verzuim en lang verzuim. Dit zal ik hieronder toelichten.

Kort ziekteverzuim (wit)

Tot 4 weken spreken we over kort verzuim. Meestal gaat het om een griep of verkoudheid. Bij kort ziekteverzuim zijn de gevolgen voor een werkgever te overzien. Het werk van de werknemer kan waarschijnlijk tijdelijk door collega’s worden overgenomen en u hoeft niet veel te regelen. Het is raadzaam om de ziekmelding snel door te geven aan de arbodienst of bedrijfsarts. Volgens de wet moet de ziekmelding binnen 6 weken bekend zijn bij de bedrijfsarts, maar het is beter om de melding meteen te doen.

Meer weten over onze aanpak?

023 529 94 53

Geopend tussen 09:00 - 17:00

Afspraak maken

Frequent kort ziekteverzuim als signaal

Soms meldt dezelfde werknemer zich meerdere keren per jaar ziek. Dat wordt frequent kort verzuim genoemd. Hoewel u bij herhaaldelijk kort verzuim in principe weinig hoeft te doen is het slim om deze herhaling te zien als een signaal. Frequent kort verzuim gaat namelijk vaak vooraf aan lang verzuim. Frequent kort verzuim betekent misschien dat er iets speelt bij uw werknemer. Het verzuim kan veroorzaakt worden door (werk)stress, een conflict of lastige privéomstandigheden. Het is raadzaam om een goed contact te onderhouden met de werknemer en eventueel maatregelen te nemen om te voorkomen dat het verzuim overgaat in lang verzuim. Het komt eveneens voor dat meerdere werknemers binnen een afdeling zich regelmatig ziekmelden. Dit kan een signaal zijn van problemen in de werksfeer. Ook dan is het nuttig om met uw werknemers te onderzoeken hoe de situatie verbeterd kan worden.

Lang ziekteverzuim (wit)

Vanaf 4 weken spreken we over lang ziekteverzuim. Bij 6 weken verzuim krijgt u te maken met verplichtingen uit de Wet verbetering poortwachter. Nu wordt het belangrijk om de richtlijnen van UWV nauwgezet te volgen. In het ‘Stappenplan bij ziekte’ geeft UWV aan wat er precies moet gebeuren en op welk moment. Het is verstandig om alle stappen vanaf het begin te documenteren en te bundelen. De eerste stap in week 6 is dat de bedrijfs arts een probleemanalyse opstelt waarin staat waarom de werknemer niet kan werken, wat zijn mogelijkheden tot herstel zijn en wanneer hij verwacht dat de werknemer weer kan werken. Vervolgens moet u binnen 8 weken met de werknemer een Plan van aanpak opstellen waar u samen met uw werknemer afspraken maakt om de werkhervatting zo snel mogelijk te laten plaatsvinden. In week 42 moet u het ziekteverzuim melden bij UWV. Twee weken later ontvangt u van UWV een bevestiging en informatie over de verplichtingen in het tweede ziektejaar. Rond week 52 moet de eerstejaarsevaluatie plaatsvinden en in week 78 ontvangt uw zieke werknemer het WIA-aanvraagformulier van UWV. Dit formulier moet binnen drie weken worden teruggestuurd. Voor de aanvraag heeft uw werknemer documenten nodig, die u moet verstrekken, namelijk:

Verzuimdossier voor de WIA-aanvraag:

  1. De probleemanalyse en eventuele bijstellingen van de bedrijfsarts.
  2. Een actueel oordeel van de bedrijfsarts.
  3. Het plan van aanpak inclusief eventuele bijstellingen.
  4. Het (eerstejaars)evaluatieformulier.
  5. Het formulier voor de eindevaluatie.

UWV beoordeelt de re-integratie-inspanningen aan de hand van de aanvraag, bepaalt vervolgens het recht op een WIA-uitkering en stelt de hoogte ervan vast.

2. Wat is grijs verzuim?

Anders dan bij wit verzuim is het bij grijs verzuim onduidelijk of uw werknemer in staat is om te werken. Bijvoorbeeld: Uw werknemer is hees en kan daardoor niet telefoneren maar voelt zich niet ziek. In zo’n geval kiest uw werknemer in overleg om te komen of niet. Wellicht kunt u tijdelijk werk aanbieden zodat uw werknemer niet onnodig hoeft thuis te blijven. Het kan ook zijn dat u zich afvraagt of de ziekmelding rechtmatig is. Of misschien heeft u de indruk dat uw werknemer langer thuisblijft dan nodig. Dit valt allemaal onder grijs verzuim. Grijs verzuim kan net als wit verzuim kort en frequent zijn. Als dit het geval is, doet u er goed aan om in gesprek te blijven met uw werknemer en eventueel maatregelen te treffen om lang verzuim te voorkomen.

3. Wat is zwart verzuim of fraudeverzuim?

Wanneer uw werknemer geen goede reden heeft om niet te werken heet dit zwart verzuim of fraudeverzuim. Er is bijvoorbeeld sprake van zwart verzuim als uw werknemer zich ziekmeldt om op stedentrip te gaan of zijn huis te verbouwen. Zwart verzuim komt gelukkig niet vaak voor. Als u uw werknemer hierop betrapt spreekt het voor zich dat u hierover met hem in gesprek moet gaan. Met een officiële waarschuwing geeft u duidelijk aan dat dit soort verzuim onwenselijk is. Deze waarschuwing legt u vast in het dossier van de werknemer. Hopelijk blijft het bij deze ene waarschuwing maar als u de werknemer wil ontslaan omdat het zwarte verzuim zich herhaalt, zal de rechter eerder akkoord gaan wanneer eerdere waarschuwingen zijn vastgelegd.

4. Wat is roze verzuim of presenteïsme?

Roze verzuim is minder bekend dan de andere soorten verzuim en blijft in organisaties vaak onderbelicht. Het loont om ook - en misschien zelfs juist - bij roze verzuim goed op te letten. Roze verzuim of presenteïsme is strikt genomen geen verzuim. Presenteïsme wil namelijk zeggen dat uw werknemer ondanks gezondheidsklachten blijft doorwerken. Dat klinkt misschien loyaal maar het heeft negatieve gevolgen.

Een werknemer die presenteïsme vertoont lijkt wellicht goedkoper dan een verzuimende werknemer. U hoeft immers geen vervanging te regelen en een lagere productiviteit is nog altijd beter dan helemaal geen productiviteit. Op de lange termijn echter, kunnen er hoge kosten ontstaan als gevolg van roze verzuim. Door het verlies aan productiviteit krijgt u minder waar voor uw geld. Bovendien is presenteïsme een voorbode van verzuim en verhoogt het de kans op een burn-out. Een burn-out leidt gemiddeld tot een arbeidsongeschiktheidsperiode van een half jaar. Dat is geen pretje voor de werknemer en voor u als werkgever een dure grap.

Kosten van presenteïsme

Uit onderzoek blijkt dat de kosten van presenteïsme hoger zijn dan de verzuimkosten, namelijk ongeveer 1,44 keer zo hoog. Dit betekent dat als het verzuim (absenteïsme) binnen uw organisatie 4% is, het presenteïsme zo’n 5,76% zal zijn. In geld uitgedrukt: als verzuim uw organisatie € 100.000,- kost dan bent u aan presenteïsme mogelijk nog eens € 144.000,- kwijt. De kosten worden deels veroorzaakt door het verlies aan productiviteit. 

Presenteïsme bespreken met uw werknemer om ervoor te zorgen dat hij - ook in lastige periodes - optimaal kan blijven presteren verdient aanbeveling. Met een beetje creativiteit is er veel mogelijk. Denk aan flexibele werktijden, frequentere pauzes en aanpassingen van het takenpakket.

Is de drempel voor verzuim in uw organisatie erg hoog? Dan werkt dat presenteïsme in de hand en mogelijk - op de langere termijn - ook verzuim. In bepaalde gevallen is een korte periode van (gedeeltelijk) ziekteverzuim zelfs een betere oplossing dan doorwerken. Dit geldt in elk geval bij langdurige (werk)stress en overspanning, de voorstadia van een burn-out. Om een burn-out tegen te gaan is hersteltijd nodig.

5. Kort verzuim zonder ziekte

Er bestaat ook kort verzuim waarbij er geen sprake is van ziekte. Dit is verzuim door spoedeisende, onvoorziene of bijzondere persoonlijke omstandigheden. Bij zulk verzuim is er sprake van een situatie waarbij de werknemer door overmacht vrij moet nemen. Dit kan een paar uur tot een paar dagen zijn, afhankelijk van de situatie. Voorbeelden zijn: geboorte, huwelijk en overlijden, een gesprongen waterleiding en het van school halen van een kind dat plotseling ziek is geworden. De werknemer kan in zulke gevallen een beroep doen op het calamiteitenverlof of kort verzuimverlof. Dit is wettelijk vastgelegd maar als er in uw cao andere afspraken staan is de cao leidend.

U bent nu goed op de hoogte van de diverse soorten verzuim en heeft een idee over de acties die u per soort kunt ondernemen.

Wilt u verder lezen over verzuim?

Lees ook mijn andere verzuimblogs:

 

Re-integratie, outplacement,
loopbaanadvies of een subsidiescan?

Bel me terug Gratis offerte

Website door VNK media en Daan Schaart © Copyright 2020 Enroute BV
Verzuimadvies
Re-integratie
Outplacement
Loopbaanadvies
Duurzame inzetbaarheid
Over Enroute
Contact
Facebook logo Twitter logo LinkedIn logo